اسرار امروز. محدودیت اینترنت، میدان را به رسانههای خارجی میدهد / روزنامهنگاری مستقل همیشه هزینه دارد / ناامیدی، سم مهلک روزنامهنگاری است
اسرار امروز؛ یاشار سلطانی، روزنامهنگار؛ در گفتوگویی به مناسبت روز خبرنگار درباره تغییرات رسانه، نقش شبکههای اجتماعی، هوش مصنوعی، محدودیتهای رسانهای و آینده روزنامهنگاری مستقل در ایران صحبت کرده است.
رسانهها باید خود را با فضای جدید تطبیق دهند
یاشار سلطانی معتقد است تغییر الگوی مصرف خبر، اتفاقی طبیعی است و رسانهها نباید از آن هراس داشته باشند. او میگوید رسانه در طول تاریخ بارها شکل خود را تغییر داده؛ از روزنامه و رادیو و تلویزیون گرفته تا شبکههای اجتماعی.
به گفته او، حتی رسانههای بزرگی مانند نیویورکتایمز نیز امروز بخش قابلتوجهی از مخاطبان خود را از طریق شبکههای اجتماعی جذب میکنند. در ایران نیز این تغییر شدیدتر بوده و رسانهای که نتواند با فناوری و شیوههای جدید ارتباط با مخاطب سازگار شود، عقب خواهد ماند.
رسانههای رسمی میدان را به شبکههای اجتماعی واگذار کردند
او با انتقاد از عملکرد رسانههای رسمی ایران میگوید آنها فضای مجازی را دیر پذیرفتند و همین مسئله باعث شد میدان را به شبکههای اجتماعی واگذار کنند.
سلطانی تأکید میکند که امروز حتی اگر یک خبرگزاری رسمی خبر مهمی منتشر کند، تا زمانی که آن خبر در کانالها و شبکههای اجتماعی بازنشر نشود، ممکن است دیده نشود.
او با اشاره به تجربه شخصی خود میگوید از سال ۱۳۸۸ و راهاندازی یک سایت تخصصی، استفاده از ابزارهای جدید رسانهای را دنبال کرده و بعد از ورود تلگرام نیز متوجه شده که اثرگذاری سایتها مانند گذشته نیست.
هوش مصنوعی؛ تهدید یا ابزار جدید خبرنگاری؟
سلطانی هوش مصنوعی را یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر میداند و معتقد است خبرنگاران نباید از آن فرار کنند.
او میگوید هوش مصنوعی میتواند در چند دقیقه گزارشی تولید کند، اما خودش خبرنگار نیست و اطلاعاتش را از منابع دیگر دریافت میکند. بنابراین روزنامهنگاران باید تلاش کنند خودشان تولیدکننده اطلاعات و خوراک هوش مصنوعی باشند.
به گفته او، اگر خبرنگاران این فناوری را نشناسند، ممکن است هوش مصنوعی جای آنها را بگیرد؛ اما اگر آن را درست بشناسند، میتواند به ابزاری قدرتمند برای تقویت روزنامهنگاری تبدیل شود.
محدودیت اینترنت، میدان را به رسانههای خارجی میدهد
سلطانی درباره تجربه جنگ اخیر و عملکرد رسانهها نیز هشدار میدهد که قطع اینترنت و محدود کردن دسترسی مردم به اطلاعات، مانع دیده شدن واقعیت نمیشود.
او معتقد است وقتی ارتباطات داخلی مختل میشود، عملاً میدان روایت را به رسانههای خارجی واگذار میکنیم و مخاطب برای فهم اتفاقات به سراغ منابع دیگری میرود.
از نگاه او، رسانه را نمیتوان با محدودیت اداره کرد و تا زمانی که نگاه سیاستگذاران به رسانه و ارتباطات جدید تغییر نکند، این چرخه ادامه خواهد داشت.
روزنامهنگاری مستقل همیشه هزینه دارد
سلطانی میگوید روزنامهنگاری مستقل در ایران همواره با هزینه همراه بوده و خودش نیز سالها این هزینه را بهعنوان بخشی از ماهیت این حرفه پذیرفته است.
او تأکید میکند اگر دوباره به گذشته برگردد، باز هم روزنامهنگاری را انتخاب خواهد کرد و معتقد است پذیرفتن سختیهای این مسیر باعث شده بتواند آنها را به فرصت تبدیل کند.
ناامیدی، سم مهلک روزنامهنگاری است
به باور سلطانی، خبرنگاران نباید منتظر تغییر شرایط بمانند؛ بلکه باید خودشان برای ایجاد فضا و شکل دادن به مطالبه عمومی تلاش کنند.
به گفته او، ناامید شدن خبرنگار دقیقاً همان چیزی است که مخالفان رسانه مطالبهگر میخواهند؛ زیرا خبرنگار ناامید یا شغلش را کنار میگذارد یا از پیگیری و مطالبهگری دست میکشد.
چرا مهاجرت نکرد؟
سلطانی میگوید در سالهای گذشته حدود هفت پیشنهاد همکاری از رسانههای خارج از کشور دریافت کرده، اما مهاجرت را انتخاب مناسبی برای خود نمیداند.
به اعتقاد او، مهمترین سرمایه یک خبرنگار، ارتباط مستقیم با جامعه و منابع خبری است و مهاجرت میتواند این سرمایه را از بین ببرد.
او میگوید ترجیح میدهد در ایران، حتی اگر شده آرام و در حد «پچپچ» حرف بزند، تا اینکه در خارج از کشور با صدای بلند فریاد بزند؛ چرا که از نظر او آن فریاد، هرچقدر هم بلند باشد، ممکن است از جامعه واقعی فاصله گرفته باشد.